Ø در سال ۱۳۸۶ موسسه خدمات مدیریت و فن آوری رشد قلم چی به حمایت از گروه مهندسی ارزش قلم چی در زمینه مطالعات مهندسی ارزش اقدامات متنوعی را انجام داد.

برنامه كاری مهندسی ارزش

برنامه كاری مهندسی ارزش ارایه ای از رویكرد ها و عملكرد لازم برای بد ست آوردن جواب بهتر و موثرتر برای مساله می باشد . برنامه مهندسی ارزش شامل هفت فاز به شرح ذیل می با شد:

1. فاز عمومی

2. فاز اطلاعات

3. فاز عملكرد

4. فاز خلاقیت

5. فاز ارزیا بی

6. فاز بررسی وتوسعه

7. فاز توصیه

1) درطول فازعمومی روند را با سازمان دهی نیروی كار، مشخص نمودن تصمیم گیرنده ، انتخاب محدوده كار، تخصیص عملكرد به هركدام از اجزا وجهت دهی به كار گروهی سامان داده می دهند.

2) درفاز اطلاعات مساله به اشكال خاص تجزیه می شود. از كلی گویی پرهیز می گردد.تمامی اطلاعات مربوط بطور دقیق و معنی دار جمع آوری می شود تا در تصمیم گیری كمك نماید.

3) فاز عملكرد مشتمل بر كلیه تلاش هایی است كه برای ارزش صورت می گیرد. عملكرد های اصلی وفرعی تعریف می شوند . عمل در تركیب دو كلمه فعل و اسم بیان می گردد . اولی بیا نگر عملی است كه جزء مورد نظر انجام می د هد واسم بیا نگر شیء مورد عمل ویا آن چیزی است كه عمل روی آن صورت می گیرد.

4) درفاز خلاقیت ، روشهای خلق ایده های جدید بكار گرفته می شود. این روش برای خلق انبوهی از ایده ها در رابطه با محصولات ، فرایندها ، روش ها وغیره برای رسیدن به عملكرد و یا عملكردهای تعریف شده بكار می رود.

5) درفازارزیابی ، ذهن قضاوت گرا به فعالیت وادارمی شود.عقاید وایده هایی كه درفاز خلاقیت ایجاد گردید تصفیه ،اصلاح و تركیب می گرددتا پیشنهاد مورد نظرحاصل شود.

6) ایده های خلاقی كه دربالا تصفیه ، ارزیابی ومقایسه شد ، درفاز تحقیق وبررسی در معرض تجدید نظر قرارمی گیرند.با كمك گرفتن از مشاورین صنعتی استفاده از استا ندارد های ملی كه مورد استفاده قرار می گیرد منجر به راه حلهای منطقی ، عملی با هزینه پا ئین می گردد.

7) درفاز اجرا جنبه هایی ازقبیل چه چیز احتیاج است ؟( منابع، بودجه ،زمان ،افراد ،كمك و غیره) مورد نظر قرارگرفته و پس از تایید تصمیم گیرنده مراحل اجرایی اتخاذ می شود.

روش های مورد استفاده درمهندسی ارزش

حدود بیست و چهار روش درضمن فرآیند مطالعات مهندسي ارزش بكار گرفته می شود. شرایط برنامه كاری و روش ها همگی بمنظور بهبود ارزش برای یك جزء، محصول و یا یك پروژه بكار گرفته می شود. سرفصل روشها به قرار زیر می باشد:

1- ازروابط انسانی خوب بهره بگیرید.

2- از كلی گویی پرهیزكنید.

3- بر موانع فائق آیید.

4- قضاوت منطقی خوب بكار ببرید.

5- كار گروهی را حمایت كنید.

6- از حقایق مطمئن شوید.

7- بطورسازنده هرچیز را مورد سوال قراردهید.

8- هزینه ها را تعیین كنید.

9- ارزش پولی برای تمامی مشخصات تلاشها، اتصالات و سایرموارد تكمیلی تعیین كنید.

10- عملكرد ها را تعریف و طبقه بندی كنید.

11- ذهن خود را فعال كنید.

12- ساده سازی كنید.

13- ایده ها را تركیب و تصفیه كنید.

14-برای تمامی ایده ها هزینه در نظر بگیرید.

15-عملكرد های جایگزین رامشخص كنید.

16-از استاندارد‌ها استفاده كنید.

17-با متخصصین، فروشندگان، مشتریان و غیره مشاوره كنید.

18-از محصولات، فرآیند ها و رویه های خاص استفاده كنید.

19-با استفاده از روش مقایسه ای ارزیابی كنید.

20-پول را آنچنان خرج كنید كه انگار پول خودتان ا ست.

21-جواب ها را با اطلاعا ت كافی با یك تصمیم گیری ارایه دهید.

22-درصورت امكان دو راه حل ارائه دهید.

23-با استفاده ازممیزی های مستقل ، صرفه جوئیهای قا بل پیش بینی را بررسی كنید.

24-به كمك های ا نجام شده اعتراف كنید.

تعاريف و توصيف هاي مرتبط با مهندسي ارزش

مهند سي ارزش را بازنگري خلاق و سازمان‏يا فته ارزشها (Value) و هزينه ‏ها (Cost) به منظور بيشينه‏كردن شاخص ارزش (Function / Cost) تعريف نموده‏اند.

v هدف مهندسي ارزش از ميان برداشتن يا اصلاح هر عاملي است كه موجب تحميل هزينه ‏هاي غيرضروري مي‏شود، بي‏آنكه آسيبي به كاركرد هاي اصلي و اسا سي سيستم وارد آيد . دستور كار مهندسي ارزش ، بهبود مداوم طراحي و اجرا است.

v مهندسي ارزش صرفاً برنامه‏اي براي كا هش هزينه‏ ها نيست، بلكه روشي براي حداكثر نمودن ارزش طرح ها مي‏باشد، زيرا در بعضي موارد، كارفرما خواستار سهولت بهره برداري و كاهش هزينه ‏ها به قيمت افزايش هزينه‏ هاي مطالعاتي، طراحي و ساخت است.

v مهندسي ارزش با بررسي دقيق كاركرد اجزا و يافتن روش هاي جديدتر و بهتر، به انجام دادن بهتر كارها كمك مي‏كند.

v مهندسي ارزش تكنيكي مؤثر براي كا هش هزينه‏ ها، افزايش سودآوري و بهره‏وري، بهبود كيفيت بدون كاستن از جاذبه ‏هاي ظاهري، كاهش زمان انجام پروژه، كاهش هزينه هاي دوره نگهداري و جلوگيري از تاثير سوء بر محيط زيست است.

v مهندسي ارزش به كارفرما اطمينان مي‏دهد كه پروژه ‏ها مي‏توانند با بازد هي بيشتر انجام شوند.

v روش هاي مهندسي ارزش مي‏توا ند موجب اصلاح و ارتقاء كيفيت محصولات يا روش ها يا فرآيند هاي توليد و انجام طراحي هاي جديد در هر مرحله از مراحل اجرايي يك پروژه شود.

مهندسي ارزش يا تحليل ارزش يك تكنولوژي مديريتي است كه در پي برقراري توازن عملي ميان هزينه، قابليت اطمينان و عملكرد در يك محصول، خدمت، پروژه، فرآيند يا اجزاي هر يك از آنها است.

اصول بنيادی مهندسي ارزش

آنچه از تجربيات اجراي مهندسي ارزش تا كنون حاصل شده است، كشف و تدوين برخي مفاهيم و اصول بنيادي است كه ا ساس رشد و تكامل روشهاي مهندسي ارزش قرار گرفته است. اين اصول بنيادي عبارتند از:

1- بهره گيري از كارشنا سان چند تخصصي براي اعمال تغييرات.

2- تكميل تدريجي تغييرات از طريق مطالعه و بررسي عيني كار.

3- بهره گيري از يك منطق ا سا سي براي طرح پرسش ها.

4- برنامه ريزي ا نجام كار.

در طي چندين سال ، روشهاي فني مهندسي ارزش هما نند عرصه هاي به كارگيري آن، گسترش پيدا كرد. امروزه تحليل يا مهندسي ارزش، رشته اي شناخته شده براي ارتقاي ارزش توليدات يا خدمات به شمار مي رود. فرآيند مهندسي ارزش ، فرآيندي منطقي و ساختار يافته است كه در آن از يك گروه كارشناس چند تخصصي براي هدفهاي زير استفاده مي شود:

1- انتخاب پروژه يا محصول منا سب براي تحليل با توجه به زمان صرف شده براي مطالعه.

2- مشخص كردن و اندازه گيري كردن ارزش جاري يك پروژه و محصول يا اجزاي تشكيل دهنده آن با توجه به عملكردهايي كه نيازها ، هدفها و خواستهاي يك پروژه را برآورد مي سازد.

3- تدوين و ارزيا بي گزينه هاي جديد براي تخمين يا ارتقاي كيفيت بخشهاي وابسته با هزينه كمتر.

4- ا نطباق گزينه جديد با بهترين راه عملي كردن آن.

گروه مهندسي ارزش از طراحان ، پيما نكاران ، تحليل گران ارزش و كارفرماي يك پروژه اجرايي تشكيل مي شود. اين گروه گرچه در كنار يكديگر و در پروژه اي واحد كار نمي كنند اما از لحاظ موضوع به يكديگر مربوط بوده و با زمينه هاي تخصصي مجموعه نيز آشنايي دارند.

نقش گروه طراحي در به كارگيري موفقيت آميز تحليل ارزش، بسيار مهم است، زيرا بيشتر دست اندركاران عرصه اجرايي بطور كامل به توا نايي مهندسي ارزش پي نبرده ا ند و به بهره گيري عملي از روشهاي فني اين تحليل نپرداخته ا ند. تحليل گر ارزش بايد را ههاي متعادل سازي گروه را دريا بد و با آنان همفكري و همدلي كند تا اعضاي مجموعه به تفكر مهندسي ارزش نزديك شوند. تحليل گر ارزش بايد با فراهم آوردن فرصت لازم براي يكايك افراد مجموعه، امكان ارائه ديدگاههاي آنان را ميسر سازد تا افراد بدون نگراني از اينكه ممكن است اظهار نظر آنها چندان فني و عملي نباشد، ديدگاههاي خود را مطرح نمايند. گا هي بهترين و ارزان ترين راه حل ها از پيشنهادها و ديدگاههايي كه به نظر كم ارزش و سطحي مي آيند، حاصل مي شود.

مهندسان مشاور در جريان طراحي و پس از ارائه طرح به سختي مي پذيرند كه ارزش داوري را كه براي كار خود قايلند ممكن است با روشهاي فني و عملي كه گروه تحليل ارزش ارائه مي دهد، ناسازگاري داشته باشد . حال آنكه مشاور و طراح هر چند كه بايد از بيشترين داده ها و آمار موجود در طراحي خود استفاده كنند باز ممكن است به دلايلي، دسترسي به كليه اطلاعات مورد نياز براي تهيه مناسب‌ترين طرح را نداشته باشند. گذشته از اين، بيشترين اشكالات و نارسايي هاي طراحي در مرحله اجرا پيش مي آيد، در مرحله اي كه بازشدن جنبه هاي مختلف كاري عوارض پنهان و ناشناخته كار را آشكار مي‌سازد و شرايط جديدي را به طرح تحميل مي نمايد.

مهندس مشاور بايد ظرفيت پذيرش مهندسي ارزش را با ارزش هاي داوري خود داشته باشد و تغييرات را به راحتي بپذيرد و تحميل شرايط مهندسي ارزش را توهيني به مقام تخصصي خود تلقي ننمايد.

پيما نكاران، تقريباً همواره در حين اجرا با مسا ئل و مشكلات تازه اي روبرو مي شوند كه لزوم تغييرات در طراحي يا حتي بازنگري طراحي ضرورت مي يابد با آنكه بيشترين موارد به كارگيري روشهاي فني تحليل ارزش، در مرحله اجرا انجام مي شود ، بايد پذيرفت كه موفقيت كامل اين كار به توانايي پيمانكاران مجرب براي مشاركت در تحليل ارزش بستگي دارد. يكي از مشكلات كنوني در عرصه اجرايي، دوگانگي بين طراحي و اجرا است. به رسميت شناختن توا نايي هاي مدير يا سرپرست كارگاه مي توا ند به كارگيري روشهاي تحليل ارزش را تضمين نمايد.

كارفرما مهم ترين و اصلي ترين جنبه مشاركت كار را در حلقه تحليل ارزش به عهده دارد. پشتيباني فعالانه كارفرما، ضامن موفقيت و مؤثر واقع شدن كار است. كارفرما براي آنكه تمايل لازم را براي انجام اين پشتيباني پيدا كند، بايد با مسئوليت هاي مجموعه تحليل ارزش و حدود آن مسئوليتها در چهارچوب ساختار حق الزحمه اي موافقت نامه طرح، آشنا باشد. با توجه به اينكه بيش از 50 درصد از كل بودجه برنامه ريزي شده بيشتر كشورها صرف كارهاي اجرايي مي شود ، از اين رو مجريان طرحها و پروژه ها ، متحمل هزينه هاي بس سنگيني مي شوند. محدوديتهاي مالي و قيمت هاي اجرايي كه هر روز افزايش مي‌يابند، بازگشت ارزش كامل پولي را كه كارفرما هزينه مي نمايد و بايد به دور از هر گونه هزينه هاي غير ضروري باشد، به طورجدي مطرح ساخته است.

مهندسي ارزش يكي از ابزارهاي مؤثر براي دستيابي به اجراي طرحها با كمترين هزينه، همراه با اطمينان بخشي طرح، سودمندي، قابليت تعمير و نگهداري و حفظ جنبه هاي زيبايي كار است.

مهندسي ارزش چون موجب كاهش هزينه هاي اجرايي و صرفه جويي در هزينه ها مي شود ، از اين رو كارفرمايان تمايل دارند تا با پرداخت حق الزحمه جداگا نه اي به تحليل گران ارزش، همواره از حضور و تداوم فعاليت گروه تحليل گر ارزش در كنار خود ، بهره مند باشند.

به كارگيري مهندسي ارزش در ابتدا از آمريكا آغاز شد با تأخير به ساير كشورها نيز انتقال يافت. كشورهاي اروپايي، ژاپن و هند بعد از آمريكا بيشترين استفاده را از امكانات بالقوه مهندسي ارزش برد ند و با تلفيق روشهاي مهندسي ارزش در آمريكا با روشهاي رايج در كشورهاي خود، به صرفه جويي هاي قابل توجه اي دست يافتند. امكانات بالقوه به كارگيري مهندسي ارزش در طرحهاي عمراني ، بيكران است. پيشگامان اين روش، راه را علامت گذاري و مشخص كرده ا ند. كشور ما هنوز در ابتداي راه قرار دارد، كارهاي بسياري بايد انجام شود تا بتوان گفت دست اندر كاران عرصه هاي اجرايي كشور ما نيز از فرصت هايي كه توسط مهندسي ارزش در كا ستن از هزينه طرحها و پروژه ها فراهم مي شود، بيشترين بهره و فايده را خواهند برد.

جملات برتر در وادي مهندسی ارزش:

۱. مشكلات امروز ناشی از عدم برنامه‌ریزی دیروز است‌.

2. كیمیای جوامع ، نیروهای خلاق و نخبه آنهاست .

3. قبل از اینكه ببینیم چگونه بسازیم ، ببینیم : چرا باید بسازیم .

4. مهندسی ارزش مهندسان را در جایگاه مخترعان و نوآوران‌ می‌نشاند.

5. تفكر خلاق عبور از الگوی متعارف حل مسئله است‌.

6. تفكر خلاق وسیله ای برای حل مشكلات است‌.

7. برای آنكه با صورت به زمین نخوری ، لازم نیست بیش از حد به عقب خم شوی.

مهندسي ارزش، تكنيكي با كارايي اثبات شده

چهاردهمين اجلاس « انجمن آمريكايي مهندسان ارزش » كه در سال 1973 به تشريح دستاوردهاي مهندسي ارزش پرداخت، مشخص نمود كه به ازاي هر يك دلار سرمايه گذاري براي اجراي مهندسي ارزش چيزي حدود 53/4 دلار صرفه جويي در هزينه هاي اجرايي بدست آمده است، به نحوي كه از زمان به كارگيري مهندسي ارزش در آمريكا تا سال 1973 معادل 8/1 ميليارد دلار صرفه جويي شده است. اين صرفه جويي تا سال 1989 به بيش از 3/4 ميليارد دلار افزايش يافته است. بازده مهندسي ارزش از سال 1973 تا سال 1995 براي هر يك دلار هزينه سرمايه گذاري شده، مبلغي حدود 15 تا 30 دلار بوده است. در آمريكا و كا نادا استفاده ازمهندسی ارزش در صنايع عمده ، عموميت داشته و در طرح ‌هاي عمومي (دولتي) اجباري می باشد . مهندسي ارزش در دايره عمران آمريكا در بين سال‌هاي 1996 تا 2000 بيش از 35 ميليارد دلار صرفه‌جويي در پي داشته و از 55 ميليارد دلار هزينه اضافي نيز جلوگيري نموده است .

در ژاپن از 698 شركت كه مورد بررسي قرار گرفته‌اند، حدود 71 درصد، مهندسي ارزش را در توليد محصولات و ارائه خدمات خود به كار برده اند.

در حاليكه 85 درصد درآمد عربستان ، به عنوان ثروتمندترين كشور عربي ، از فروش نفت حاصل مي‌شود، بيش از بيست سال است كه مهندسي ارزش را در دستور كار خود قرار داده است.

نكات قابل توجه :

كاربرد مهندسي ارزش در رشته‌هاي مختلف در ايالات متحده